Διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες (90’)
Υλικά 1ης διδακτικτικής ώρας: υπολογιστής/ προτζέκτορας/ χαρτιά ή τετράδια/ μολύβια
Υλικά 2ης διδακτικτικής ώρας: κάβουρας/ αεριστήρες βρύσης-φίλτρα μπαταρίας νιπτήρα/
2 ίδια διάφανα δοχεία ενός λίτρου (π.χ. πλαστικά μπουκάλια νερό προς επανάχρηση)/
χρονόμετρο/ μαρκαδόροι/ μολύβια/ εκτυπώσεις του πίνακα «μείωσε τη χρήση του νερού» σε
κόλλες Α4 (απαιτείται εκτυπωτής)
Στόχοι: Οι μαθήτριες/μαθητές επιδιώκεται να:
- εντοπίσουν και να καταγράψουν πιθανά σημεία απώλειας νερού στο σχολικό κτίριο και την
αυλή. - κάνουν ένα αληθινό πείραμα φυσικής μέτρησης όγκου υγρού με μονάδες μέτρησης όγκου
και χρόνου, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα εργαλεία και εξοπλισμό. - διερευνήσουν τρόπους βιώσιμης και κυκλικής διαχείρισης/χρήσης του νερού.
- κατανοήσουν ότι το νερό είναι ένας πολύτιμος φυσικός πόρος, αλλά και ένα κοινό αγαθό
για το οποίο οφείλουμε να υπερασπιστούμε το δικαίωμα όλων στην εύκολη και ασφαλή
πρόσβαση. - αντιληφθούν ότι κάτι που έχουν ως δεδομένο είναι τόσο πολύτιμο.
Συναφή γνωστικά αντικείμενα:
Μαθηματικά, Φυσική, Μελέτη Περιβάλλοντος, Γλώσσα
Εισαγωγή
1η διδακτική ώρα (45’)
Ήρωες και ηρωίδες του νερού (10’)
Η/Ο εκπαιδευτικός δείχνει στα παιδιά ένα από τα παρακάτω βίντεο ανάλογα με την ηλικία
τους προκειμένου να ξεκινήσει η συζήτηση σχετικά με τη σπατάλη του νερού.
Βίντεο 1: “Learn not to waste water!” για πιο μικρές ηλικίες
Βίντεο 2: “The story of the bottle” για μεγαλύτερες ηλικίες
Στη συνέχεια συζητάνε για αυτό που είδαν, τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους
προκλήθηκαν. Γίνεται αναφορά σε καταστάσεις που μπορεί να γίνεται σπατάλη νερού και
ορίζουν μαζί τι σημαίνει αυτός ο όρος, δηλαδή η κατάσταση κατά την οποία γίνεται αλόγιστη
χρήση νερού χωρίς να αξιοποιείται με κάποιον ωφέλιμο τρόπο. - Κύριο μέρος
Κυνηγώντας σταγόνες! (35’)
Με αφορμή τα παραπάνω βίντεο, θέτεται το ερώτημα “Στο σχολείο άραγε σπαταλάμε το
νερό; Με ποιους τρόπους;”
Για να δοθούν απαντήσεις οι μαθήτριες/μαθητές χωρίζονται σε ομάδες των 5-6 ατόμων.
Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να ερευνήσει νοητά έναν χώρο του σχολείου, ως προς το αν γίνεται
σπατάλη νερού. Για παράδειγμα, το σχολείο θα μπορούσε να χωριστεί σε: α) σχολικές τάξεις και
γραφεία καθηγητών β) τουαλέτες γ) σχολική αυλή δ) κυλικείο ε) κοινόχρηστοι χώροι, όπως
γυμναστήριο, αίθουσα υπολογιστών, κεντρική σάλα κ.ά.. Με άλλα λόγια, οι μαθήτριες/μαθητές
καλούνται να σκεφτούν ανά ομάδες και κατόπιν να παρουσιάσουν στην ολομέλεια πού θα
εστίαζαν την έρευνα τους στον χώρο που ανέλαβαν, ώστε να εντοπίσουν τη σπατάλη νερού.
Πριν ξεκινήσει η “έρευνα”, η/ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να βεβαιωθεί ότι τα παιδιά έχουν
κάποια ιδέα για το πού μπορεί να συμβαίνει σπατάλη νερού.
Πιο συγκεκριμένα η σπατάλη νερού θα μπορούσε να συμβαίνει σε:
● Βρύσες που στάζουν (στις τουαλέτες, στο προαύλιο, σε εργαστήρια)
● Καζανάκια χωρίς μηχανισμό διπλής ροής ή με χαλασμένο μηχανισμό
● Καλοριφέρ με διαρροές νερού (ή υγρασία γύρω τους)
● Διαρροές ή υγρασίες σε σωληνώσεις και ντεπόζιτα (σε τουαλέτες, κουζίνα κυλικείου,
υπόγεια κ.λπ.)
● Σύστημα ποτίσματος στον κήπο/παρτέρια – πότε ποτίζεται, πόσο νερό καταναλώνεται,
αν υπάρχει υπερβολική χρήση
● Νερό που χρησιμοποιείται για καθαρισμό (π.χ. από καθαρίστριες/στές, κουζίνα
κυλικείου)
Αφού οι μαθήτριες/μαθητές παρουσιάσουν το σχέδιο έρευνάς τους, ξεκινάει η πραγματική
έρευνα. Σε αυτό το σημείο η/ο εκπαιδευτικός καλείται να βρει είτε μόνη/ος είτε αν είναι εφικτό
μαζί με τα παιδιά, τον τρόπο που θα ερευνήσουν τους σχολικούς χώρους. Στην τελική απόφαση
θα παίξουν ρόλο παράγοντες όπως:- διαθεσιμότητα αριθμού εκπαιδευτικών που μπορούν να συνοδεύσουν τα παιδιά,
- ικανότητα παιδιών να κινηθούν μόνα τους στο χώρο (κυρίως οι μεγαλύτερες τάξεις),
- μέγεθος σχολικών χώρων και αντίστοιχο διαμοιρασμό σε ομάδες παιδιών.
Αφού κάνουν το πλάνο έρευνας, τα παιδιά παίρνουν χαρτιά και μολύβια για να σημειώνουν
τα στοιχεία προς καταγραφή κατά την έρευνά τους. Στη συνέχεια ορίζεται το σημείο που θα
επιστρέψουν και σε πόσο χρόνο θα πρέπει να βρίσκονται εκεί.
Η αναζήτηση ξεκινά!
Μόλις ολοκληρωθεί και μαζευτεί όλη η τάξη ξανά, γίνεται παρουσίαση των ευρημάτων από
κάθε ομάδα.
Κλείνοντας γίνεται συζήτηση με ερωτήματα όπως:- Τελικά γίνεται σπατάλη νερού στο σχολείο μας;
- Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε γι’ αυτό;
- Να ζητήσουμε βοήθεια για επιδιορθώσεις βλαβών; Από ποιους; Διεύθυνση σχολείου,
σύλλογο γονέων και κηδεμόνων, Δήμο; - Πώς κατά τη γνώμη σας μπορούμε να κάνουμε βιώσιμη και κυκλική χρήση/διαχείριση
νερού στο σχολείο;
2η διδακτική ώρα (45’)
Μειώνω τη χρήση του νερού! (35’)
Και αφού εντοπίστηκαν σημεία απώλειας/ σπατάλης νερού, τώρα είναι η ώρα να δουν οι
μαθήτριες/μαθητές στην πράξη πως με ένα ειδικό εξάρτημα μπορούν να συμβάλλουν στην
εξοικονόμηση του νερού.
Το εξάρτημα αυτό ονομάζεται αεριστήρας βρύσης ή αλλιώς φίλτρο μπαταρίας νιπτήρα
(tap aerator), και είναι μια μικρή συσκευή που μειώνει τη χρήση νερού, διατηρώντας
παράλληλα την πίεση ισχυρή. Συγκεκριμένα εφαρμόζει αρνητική πίεση στο νερό που βγαίνει, η
οποία το εμπλουτίζει με λεπτές φυσαλίδες αέρα, δημιουργώντας την εντύπωση μιας άφθονης
ροής, ενώ στην πραγματικότητα η ροή είναι πολύ μικρότερη (έως και 50% λιγότερο), γεγονός
που μας επιτρέπει να εξοικονομούμε νερό, χωρίς να αλλάζει όμως ο τρόπος που το
χρησιμοποιούμε. Εκτός αυτού, ο αεριστήρας κατευθύνει το ροή, ώστε το νερό να μην
εκτοξεύεται στα πλάγια.
Η/Ο εκπαιδευτικός δείχνει στα παιδιά τον αεριστήρα βρύσης και τους εξηγεί τον τρόπο
λειτουργίας του, χρησιμοποιώντας λεξιλόγιο κατάλληλο της ηλικίας τους. Στη συνέχεια προτείνει
να τον βιδώσουν πάνω σε κάποια βρύση και να κάνουν μετρήσεις για να αντιληφθούν στην
πράξη πώς συμβάλλει στη μείωση κατανάλωσης νερού.
Παρακάτω δίνονται δύο εκδοχές ενός πειράματος προκειμένου η/ο εκπαιδευτικός να διαλέξει
την καταλληλότερη για την ηλικιακή ομάδα των παιδιών της τάξης της/του.
Προσοχή! Τα μπουκάλια 1 L που θα χρησιμοποιηθούν πρέπει να είναι ακριβώς τα ίδια για να
γίνει σωστά η μέτρηση. Επίσης το νερό που θα καταναλωθεί, καλό είναι να μην ξοδευφθεί αλλά
να συλλεχθεί και να αξιοποιηθεί για πότισμα φυτών ή καθαριότητα!
Πείραμα για μικρότερες ηλικίες:
Οι μαθήτριες/μαθητές χωρίζονται σε 2 ομάδες, με την καθεμία να αναλαμβάνει μία βρύση
του σχολείου.
Οι ομάδες πηγαίνουν στη βρύση που τους ανατέθηκε (μαζί με ενήλικα επιβλέπουσα/οντα).
Τοποθετούν από κάτω το μπουκάλι του 1 L. Ορίζουν αντίστροφη μέτρηση στα 8 δευτ..
Ταυτόχρονα ανοίγουν την βρύση και πατάνε το κουμπί έναρξης της αντίστροφης
χρονομέτρησης. Έχουν το νού τους ώστε αμέσως μόλις σταματήσει η αντίστροφη μέτρηση, να
κλείσουν την βρύση. Βλέπουν μέχρι που έχει φτάσει η στάθμη του νερού και τραβάνε μία
παράλληλη γραμμή πάνω στο μπουκάλι με έναν μαρκαδόρο.
‘Επειτα ακολουθώντας τις οδηγίες και υπό την επίβλεψη ενήλικα με τη χρήση του κάβουρα,
τοποθετούν τον αεριστήρα στη βρύση και ελέγχουν, αν τοποθετήθηκε σωστά. Βάζουν ένα
διακριτικό στο δεύτερο μπουκάλι του 1 L ώστε να μην τα μπερδέψουν (π.χ. γράφουν με
μαρκαδόρο στο δεύτερο μπουκάλι την λέξη “αεριστήρας”). Τοποθετούν το 2ο μπουκάλι κάτω
από τη βρύση και ακολουθούν την ίδια διαδικασία καταμέτρησης για τη βρύση με τον αεριστήρα,
σημειώνοντας στο τέλος την στάθμη του νερού στο 2ο μπουκάλι.
Προσοχή! Η δεύτερη αντίστροφη μέτρηση πρέπει να είναι στον ίδιο χρόνο με της πρώτης,
δηλαδή 8 δευτ..
Tέλος συγκρίνουν τις ποσότητες τοποθετώντας τα δύο μπουκάλια δίπλα δίπλα πάνω σε
ευθεία επιφάνεια (π.χ. τραπέζι) παρατηρώντας τη διαφορά στο ύψος μεταξύ της στάθμης του
κάθε μπουκαλιού.
Το συμπέρασμα στο οποίο θα πρέπει να καταλήξουν είναι ότι το 2ο μπουκάλι με το νερό
από την βρύση με τον αεριστήρα έχει μικρότερη ποσότητα νερού, μιας και ο αεριστήρας βρύσης
είναι αυτός που κάνει την εξοικονόμηση.
Πείραμα για μεγαλύτερες ηλικίες:
Οι μαθήτριες/μαθητές χωρίζονται σε 2 ομάδες, με την καθεμία να αναλαμβάνει μία βρύση
του σχολείου.
Οι ομάδες πηγαίνουν στη βρύση που τους ανατέθηκε (μαζί με ενήλικα επιβλέπουσα/οντα).
Τοποθετούν από κάτω το μπουκάλι του 1 L. Ταυτόχρονα ανοίγουν την βρύση και πατάνε το
κουμπί έναρξης του χρονομέτρου. Σταματάνε το χρονόμετρο όταν γεμίσει μέχρι πάνω το
μπουκάλι. Καταγράφουν τον χρόνο στον παρακάτω πίνακα.
‘Επειτα ακολουθώντας τις οδηγίες και υπό την επίβλεψη ενήλικα με τη χρήση του κάβουρα,
τοποθετούν τον αεριστήρα στη βρύση και ελέγχουν, αν τοποθετήθηκε σωστά. Βάζουν ένα
διακριτικό στο δεύτερο μπουκάλι του 1 L ώστε να μην τα μπερδέψουν (π.χ. γράφουν με
μαρκαδόρο στο δεύτερο μπουκάλι την λέξη “αεριστήρας”). Τοποθετούν το 2ο μπουκάλι και
ακολουθούν την ίδια διαδικασία καταμέτρησης για την βρύση με τον αεριστήρα, καταγράφωντας
και τον δεύτερο χρόνο.
Προσοχή!
Προτείνονται τουλάχιστον 5 μετρήσεις. Στη συνέχεια, αφαιρούνται τις ακραίες τιμές και
υπολογίζεται ο μέσος όρος των υπόλοιπων, για ελαχιστοποίηση του λάθους.
Παρακάτω οι οδηγίες για την συμπλήρωση του πίνακα.
- Γενικές πληροφορίες και στοιχεία ομάδας
Γίνεται η αντίστοιχη καταγραφή - Πείραμα εξοικονόμησης νερού – Υπολογισμός ρυθμού ροής
Ο ρυθμός ροής στην 3η στήλη μας δείχνει πόσο γρήγορα ρέει το νερό από τη βρύση.
Τύπος: Ρυθμός ροής πριν = 1 L / x δευτ.
Τύπος: Ρυθμός ροής μετά = 1 L / y δευτ.
Χρησιμοποιήστε τον τύπο για να υπολογίσετε τον ρυθμό ροής και συμπληρώστε τον
παραπάνω πίνακα. - Εξοικονόμηση νερού από πείραμα (σε ποσοστό)
Πόσο νερό εξοικονομεί ο αεριστήρας;
Τύπος:
Εξοικονόμηση (%) =
Ρυθμός ροής πριν− Ρυθμός ροής μετά
( Ρυθμός ροής πριν ) �� 100%
Υπολογίστε και συμπληρώστε:
Ο αεριστήρας μειώνει τη χρήση νερού κατά _%! - Αναστοχασμός (10′)
Παιδιά και εκπαιδευτικός συζητάνε με αφορμή όσα παρατήρησαν και τους εντυπωσίασαν
από τα παραπάνω. Μπορούν να τεθούν ερωτήματα όπως:
● Πώς μπορεί η εγκατάσταση αυτού του αεριστήρα να επηρεάσει τη συνολική
εξοικονόμηση νερού του σχολείου μας;
● Πώς θα ήταν αν κάθε βρύση που υπάρχει στο σχολεία, στα σπίτια, στη γειτονιά, στην
πόλη, σε ολόκληρο τον κόσμο, είχε έναν αεριστήρα;
● Γιατί άραγε είναι σημαντικό τελικά να εξοικονομούμε νερό με κάθε τρόπο;
